سال اول دبستان نقطهی عطفی است که در آن محیط بازیهای پیشدبستانی به فضای جدیترِ الفبا و اعداد تبدیل میشود. در این دوره، بروز برخی دشواریها در خواندن یا ریاضی طبیعی است، اما اگر این چالشها مداوم باشد و مانع پیشرفت کودک شود، ممکن است با «اختلال یادگیری» روبرو باشیم. تشخیص بهموقع این وضعیت، از آسیب به اعتمادبهنفس و سلامت روان کودک جلوگیری میکند.
اختلال یادگیری چیست؟
اختلال یادگیری مجموعهای از مشکلات «عصبی-رشدی» است که بر نحوه دریافت، پردازش و ذخیرهسازی اطلاعات در مغز اثر میگذارد.
- هوش طبیعی: این اختلال به معنای کمهوشی یا کندذهنی نیست؛ بسیاری از این کودکان هوش طبیعی یا حتی بالاتر از متوسط دارند.
- تفاوت عملکردی: مغز این کودکان برای یادگیری «سیمکشی» متفاوتی دارد و صرفاً با تکرار بیشترِ روشهای سنتی درمان نمیشود.
انواع شایع اختلالات یادگیری در کلاس اول
۱. دیسلکسیا (نارساخوانی): اختلال در توانایی خواندن و شناسایی حروف.
- نشانهها: کندی در روانخوانی، جابهجایی حروف مشابه و ضعف در درک مطلب.
- راهکار: آموزش چندحسی (درگیر کردن همزمان بینایی، شنوایی و لامسه).
۲. دیسگرافیا (نارسانویسی): چالش در نوشتن، املا و سازماندهی افکار روی کاغذ.
- نشانهها: دستخط ناخوانا، خستگی سریع دست و طرز گرفتن غیرعادی مداد.
- راهکار: تقویت عضلات ظریف دست و تمرین سازماندهی ذهنی پیش از نوشتن.
۳. دیسکلکولیا (نارساحسابی): دشواری در درک مفاهیم پایه ریاضی و اعداد.
- نشانهها: مشکل در شمارش، عدم درک مفهوم «بیشتر و کمتر» و ضعف در جمع و تفریق ساده.
- راهکار: استفاده از ابزارهای ملموس مانند چوبخط یا مهرهها.
ریشهها و علل بروز اختلال یادگیری در کودکان کلاس اول
علت دقیق این اختلالات بهطور کامل مشخص نیست، اما عوامل کلیدی عبارتند از:
- ژنتیک: وراثت نقش مهمی در انتقال این اختلالات دارد.
- ساختار مغز: تفاوت در نحوه ارتباط مناطق مسئول پردازش اطلاعات در مغز.
- عوامل دوران تولد: مواردی مانند تولد زودرس یا وزن بسیار کم نوزاد.
نشانههایی از اختلال یادگیری در کودکان کلاس اول
در کلاس اول، این موارد میتوانند زنگ خطر باشند:
- در خواندن: حدس زدن کلمات به جای خواندن و ناتوانی در یادآوری صدای حروف.
- در نوشتن: املای بسیار ضعیف و نوشتن یک کلمه به چندین شکل متفاوت در یک متن.
- در ریاضی: ناتوانی در یادآوری حقایق پایه مانند جمعهای ساده (مثل ۲+۳).
- عمومی: حواسپرتی شدید، مشکل در دنبال کردن دستورات چندمرحلهای و افت ناگهانی اعتمادبهنفس.
تشخیص اختلال یادگیری در کودکان کلاس اول
فرآیند شناسایی معمولاً شامل سه مرحله است:
- مشاهده: گزارش والدین و معلمان از تفاوت عملکرد کودک با همسالان.
- ارزیابی: ارجاع به روانشناس تربیتی یا متخصص اعصاب کودکان.
- تستهای استاندارد: سنجش هوش (برای رد احتمال کندذهنی) و آزمونهای پیشرفت تحصیلی.
راهکار اختلال یادگیری در کودکان کلاس اول
- در مدرسه: تدوین برنامه آموزشی انفرادی (IEP) و ارائه زمان اضافی در آزمونها.
- در خانه: تمرکز بر تلاش کودک به جای نمره، استفاده از نرمافزارهای تبدیل گفتار به متن و صبوری عاطفی.
نقش دبستانهای نگرش در شناسایی و هدایت ما در دبستانهای دخترانه و پسرانه نگرش، با پایش دقیقِ روند یادگیری دانشآموزان در سال اول، به والدین کمک میکنیم تا تفاوتهای طبیعی رشد را از اختلالات یادگیری تشخیص دهند. تیم آموزشی ما با فراهم کردن محیطی صمیمی و بدون فشار، دانشآموزانی که نیاز به رویکردهای آموزشی متفاوت دارند را شناسایی کرده و مسیرهای حمایتی و تخصصی لازم را برای شکوفایی پتانسیلهای آنها پیشنهاد میدهد.